അമർകണ്ടക്ക് സന്ദർശിക്കാനുള്ള ഭാഗ്യം എനിക്ക് നിരവധി തവണ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2001-ൽ ഷാഹ്ഡോളിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോഴായിരുന്നു എന്റെ ആദ്യ അമർകണ്ടക്ക് സന്ദർശനം. രാജ്യത്തെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രം കാണാനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ ഞാൻ കാത്തിരുന്നു. നർമ്മദ കൂണ്ഡിൽ എത്തിയപ്പോൾ എനിക്കുണ്ടായ ചിന്ത മറ്റൊന്നായിരുന്നു. മാണ്ട്ല, ജബൽപൂർ, ഹോഷംഗാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഞാൻ കണ്ട നർമ്മദ നദി ഇതായിരുന്നോ? അതിന്റെ വിശാലതയും ആഴവും എന്നെ എപ്പോഴും ആനന്ദിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ ഇവിടെ മുന്നിലുള്ള ഈ കാഴ്ച എന്റെ ഭാവനയ്ക്കും അപ്പുറമായിരുന്നു.
ഇവിടെ നർമ്മദ ശക്തയായ നദിയായിട്ടല്ല, മറിച്ച് ഒരു കുഞ്ഞ് മാലാഖയെപ്പോലെയാണ് ഒഴുകിയത്. നർമ്മദ കുണ്ഡിനടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ സ്ഫടികം പോലെ തെളിഞ്ഞ വെള്ളം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നിശബ്ദമായി ഉയർന്നുവരുന്നത് കാണുമ്പോൾ അത്ഭുതമാണ് തോന്നിയത്. നേർത്ത പുഞ്ചിരി പൊഴിച്ചു കൊണ്ട് തെളിനീർ അരുവിയായി അത് ഒഴുകുകയാണ്… കുഞ്ഞു കണങ്കാലിലെ പാദസ്വരം കിലുക്കിക്കൊണ്ട് പിച്ചവെച്ചു നടക്കുന്ന കുഞ്ഞു പെൺകിടാവിനെപ്പോലെ.
നർമ്മദയിൽ പ്രഭാതത്തിന്റെ ആദ്യ കിരണങ്ങൾ പതിച്ചപ്പോൾ വെള്ളം സ്ഫടികം പോലെ തിളങ്ങി. മനോഹരമായ കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന ആ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ചിന്തയിൽ ഞാൻ കണ്ണുചിമ്മാൻ പോലും മടിച്ചു. പച്ചപ്പ് നിഞ്ഞ മരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അരുവി, വിശ്വസിക്കാൻ പോലും പ്രയാസമുള്ളത ശാന്തവും പവിത്രവുമായി തോന്നി. ഈ അരുവി പിന്നീട് വലിയ നദിയായി മാറുമെന്ന വസ്തുത എനിക്ക് വിശ്വസിക്കാനായില്ല.
ഒരേ സമയം ആനന്ദവും അത്ഭുതവുമുണർത്തുന്ന നർമ്മദയുടെ ശൈശവാവസ്ഥയായിരുന്നുവത്. ഇതുവരെ എനിക്ക് അപരിചിതമായ ഒന്ന്. നർമ്മദയുമായുള്ള എന്റെ ബന്ധം അത് ശക്തമാക്കി. അവളുടെ അതിഗംഭീരമായ വിശാലത എനിക്ക് പരിചിതമായിരുന്നു. പക്ഷേ അവളുടെ നിഷ്കളങ്കത എന്റെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിച്ചു.
അത്തരമൊരു സ്ഥലം സന്ദർശിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പച്ചപ്പ് സ്വാഗതം ചെയ്യുന്ന, നദികളുടെ ഗർജ്ജനം കാതുകളിൽ സംഗീതം നിറയ്ക്കുന്ന, പർവതങ്ങളുടെ വിശാലത ആശ്വസിപ്പിക്കുന്ന, മധ്യപ്രദേശിലെ അനുപ്പൂർ ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അമർകണ്ടക്കിലേക്ക് വരൂ. വിന്ധ്യ, സത്പുര പർവതനിരകളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മധ്യപ്രദേശിലെ ശാന്തമായ ഈ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം ഓരോ ശ്വാസത്തിലും പ്രക്യതിയുടെ പുതുമ പ്രസരിപ്പിക്കുന്നു.
അമർകണ്ടക്കിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അന്തരീക്ഷത്തിലെങ്ങും തണുപ്പും പുതുമയും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന പ്രതീതി മനസ്സിലുണരും. ഏകദേശം 1065 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ സ്ഥലം പർവതങ്ങൾക്കും വനങ്ങൾക്കും മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയിലെ മൂന്ന് ജീവദായക നദികളായ നർമ്മദ, സോൺ, ജോഹില എന്നിവയുടെ ഉറവിടം എന്ന നിലയിലും അറിയപ്പെടുന്നു.
നദികളുടെ ഉത്ഭവം, ജീവൻ ഒഴുകുന്നിടം
അമർകണ്ടക്കിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആകർഷണം ഇവിടെ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് ജീവൻ നൽകുന്ന മൂന്ന് നദികളാണ്.
നർമ്മദ: നർമ്മദ നദി ഇവിടെയും നർമ്മദ കുണ്ഡിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ശാന്തവും സൗമ്യവുമായ നീരുറവ. അത് കാണുമ്പോൾ പ്രകൃതി വളരെ സ്നേഹത്തോടെ സൃഷ്ട്ടിച്ചതാണെന്ന് തോന്നിപ്പോകും. ആരിലും എളിമ ഉണർത്തുന്ന കാഴ്ച. നാടകീയത ഇല്ല തിരക്കുകളില്ല- സൗമ്യമായ ഒരു തുടക്കം മാത്രം. ഏറ്റവും ശക്തമായ യാത്രകൾ പോലും നിശബ്ദതയിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നുവെന്ന് അത് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഭക്തർ അവിടെ പ്രാർത്ഥനകൾ അർപ്പിക്കുകയും വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ സാധാരണക്കാരനായ യാത്രക്കാരൻ പോലും ആ നിമിഷത്തിന്റെ പവിത്രതയാൽ വികാരഭരിതനായി മാറും. അത്രത്തോളം വശ്യമായ അന്തരീക്ഷം.
സോൺ: നർമ്മദ കുണ്ഡിൽ നിന്ന് അൽപ്പം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സോൺ നദി സോൻമുഡയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളാലും ഉയർന്ന പാറക്കെട്ടുകളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പ്രദേശം. ഇവിടെ സോൺ നദി ചെറിയ അരുവിയായി ആരംഭിച്ച് കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകി ഒടുവിൽ വലിയ നദിയായി മാറുന്നു. പ്രശാന്തമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ പക്ഷികളുടെ മൃദുലമായ കളകൂജനം നമ്മെ പ്രകൃതിയോട് അടുപ്പിക്കും.
ജോഹില: അമർകണ്ടക്കിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ പ്രധാന നദി-ജോഹില. ഇത് പിന്നീട് സോൺ നദിയുമായി ലയിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം ഇടതൂർന്ന വനങ്ങളാലും ശാന്തമായ ഇടങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ നദികളുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിയുടെ അത്ഭുതകരമായ രഹസ്യം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയും. ചെറിയയൊരു തുള്ളി വെള്ളം എങ്ങനെ വലിയ നദിയായി മാറുന്നുവെന്ന വിസ്മയ കാഴ്ച് അടുത്തറിയാൻ സാധിക്കും.
വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ മനംമയക്കുന്ന കാഴ്ച്
അമർകണ്ടക്കിന്റെ ഭംഗി നദികളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്നില്ല. മനോഹര കാഴ്ചകൾ സമ്മാനിക്കുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും അതിന്റെ ഭംഗി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
കപിൽധാര: നർമ്മദ നദിയിലെ ആദ്യത്തെ പ്രധാന വെള്ളച്ചാട്ടം കപിൽധാര അമർകണ്ടക്കിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6-7 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഏകദേശം 100 അടി ഉയരത്തിൽ നിന്നും പതിക്കുന്ന വെള്ളം പ്രകൃതി ഒരുക്കിയ ക്ഷീരധാര പോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. അടുത്തെത്തുമ്പോൾ വെള്ളം വീഴുന്നതിന്റെ താളാത്മകമായ ശബ്ദവും വായുവിലൂടെ വീശുന്ന തണുത്ത കാറ്റും തൽക്ഷണം നമ്മെ ഉന്മേഷഭരിതരാക്കും. ചുറ്റുമുള്ള പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞ പിക്നിക് സ്പോട്ടിൽ ചെലവഴിക്കുന്ന ഓരോ നിമിഷവും ഹൃദയഹാരിയാണ്.
ദുഗ്ധ ധാര: കപിൽധാരയിൽ നിന്ന് അൽപം അകലെയാണ് ദുഗ്ധ ധാര വെള്ളച്ചാട്ടം. മറ്റൊരു മനോഹര സ്ഥലം. കപിൽധാരയോളം വലുതല്ലെങ്കിലും ഇതിലെ വെള്ളം പാൽ പോലെ വെളുത്തതായി കാണപ്പെടുന്നതിനാലാണ് ഇതിന് ദുഗ്ധ ധാര എന്ന പേര് ലഭി ച്ചത്.ഇവിടുത്തെ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം ആരെയും ആകർഷിക്കും. പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ മുറിച്ച് കടന്നുപോകുന്ന വെള്ളി നൂലുകൾ പോലെയുള്ള അരുവികളും അവയുടെ കളകളാരവവും തണുപ്പും മനസിന് ആശ്വാസം പകരുന്ന സ്വർഗ്ഗീയമായ കാഴ്ചകളാണ്.
കാടിന്റെ ഹൃദയത്തിലേക്കുള്ള ആവേശകരമായ യാത്ര
അമർകണ്ടക്കിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും സാൽ, തേക്ക്, മുള എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇടതൂർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾക്കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എങ്ങും വൈവിധ്യമാർന്ന സമൃദ്ധമായ ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ പുള്ളിപ്പുലി, കരടി, മാൻ, കുറുക്കൻ തുടങ്ങിയ വന്യജീവികളുടെ വിഹാര കേന്ദ്രമാണീ വനങ്ങൾ. രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും വിവിധതരം പക്ഷികളുടെ കളകൂജനം കേൾക്കാൻ കഴിയുന്നതിനാൽ പക്ഷിപ്രേമികളുടെ ഇഷ്ടയിടം കൂടിയാണീ വനം.
ഇവിടുത്തെ വനങ്ങൾക്കിടയിൽ ചെറിയ ട്രെക്കിംഗ് പാതകൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇലകളുടെ മർമ്മരശബ്ദം ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കാടിന്റെ നിശബ്ദതയിലൂടെയുള്ള ട്രെക്കിംഗ് ഏറെ രസകരവും ആവേശമുണർത്തുന്നതുമാണ്. ഇടയ്ക്ക് ഉയർന്നു കേൾക്കുന്ന പരിചിതവും അപരിചിതവുമായ പക്ഷികളുടെ മനോഹര ശബ്ദം കാടിന്റെ നിശബ്ദതയ്ക്ക് താളം പകരുന്ന പോലെ തോന്നി. മഴക്കാലത്ത് ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തുന്ന കാടിന്റെ പച്ചപ്പ് മുഴുവൻ പ്രദേശത്തേയും കൂടുതൽ മനോഹരിയാക്കുന്നു.
മായ് കി ബഗിയ (അമ്മയുടെ പൂന്തോട്ടം)
നദികൾക്കും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്കും പുറമെ സ്വച്ഛവും ശാന്തവുമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം കൂടിയുണ്ട്. മായ് കി ബഗിയ-അമ്മയുടെ പൂന്തോട്ടം-നർമ്മദ നദിയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന പൂന്തോട്ടമാണിത്. ചെറുതും മനോഹരവുമായ പൂന്തോട്ടം നർമദാകുണ്ഡിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 1-5 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നമായ ബഗിയ സ്വാഭാവിക വനപ്രദേശമാണ്. നദീദേവിയുടെ ബാല്യകാല വാസസ്ഥലമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധതരം ഫലവൃക്ഷങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും കൂടാതെ ഇവിടെ ചെറിയ ഒരു ക്ഷേത്രവും കൂടിയുണ്ട്. പ്രകൃതിയോടിണങ്ങി സമയം ചെലവഴിക്കാൻ യോജിച്ച മനോഹരമായ സ്ഥലമാണിത്.
സൂര്യോദയവും അസ്തമയവും ക്യാൻവാസിൽ പകർത്തിയ അമർകണ്ടക്ക് മലനിരകളിൽ നിന്ന് സൂര്യോദയവും സൂര്യാസ്തമയവും കാണുകയെന്നത് അവാച്യമായ അനുഭവമാണ് നൽകുക. സൂര്യൻ ഓറഞ്ച് ചുവപ്പ് രശ്മികൾ പർവതങ്ങളിലും വനങ്ങളിലും ചിതറികിടക്കുമ്പോൾ മുഴുവൻ ഭൂപകൃതിയും സ്വർണ്ണം പോലെ തിളങ്ങുന്ന കാഴ്ച ഏതൊരാളെയും വിസ്മയിപ്പിക്കും. പ്രകൃതിയുടെ ഓരോ ചലനത്തിലും സൗന്ദര്യം കണ്ടെത്തുന്നവർക്ക് സൂര്യോദയവും സൂര്യാസ്തമയവും എങ്ങനെയാണ് കാണാതിരിക്കാൻ കഴിയുക. അവയുടെ അഭൗമമായ കാഴ്ചകളെ പ്രകൃതി അണിനിരത്തുന്ന മറ്റൊരിടമാണിത്. പച്ചപ്പും അരുവികളും മലനിരകളും നിറഞ്ഞ പ്രകൃതി വിരുന്നൊരുക്കിയ വിസ്മയ കാഴ്ചകളും കണ്ടാസ്വദിച്ചും സൂര്യൻ തീക്ഷ്ണമായ സൗന്ദര്യത്തെ കൺകുളിർക്കെ കണ്ടും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ കാടിറങ്ങാം…
എല്ലാ തിരക്കുകളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി സമാധാനപരമായ സമയം ചെലവഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അമർകണ്ടക്ക് സ്വർഗ്ഗഭൂമിയാണ്.
പുതുമയും കുളിരുമുള്ള പ്രഭാതത്തിന്റെ നനുത്ത കാറ്റും ഇടതൂർന്ന പച്ചപ്പും അസ്തമയ സൂര്യൻ സ്വർണ്ണ തിളക്കവും ഫോട്ടോഗ്രാഫർമാർക്കും പ്രകൃതി സ്നേഹികൾക്കും മനോഹരമായ കാഴ്ചകളാണ് സമ്മാനിക്കുന്നത്.
എങ്ങനെ എത്തിച്ചേരാം
അമർകണ്ടക്ക് സന്ദർശിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ സമയം ജൂലൈ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള മഴക്കാലവും ഒക്ടോബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെയുള്ള ശൈത്യകാലവുമാണ്. മഴക്കാലത്ത് ചുറ്റുമുള്ള പച്ചപ്പ് ഉച്ചയിലെത്തുന്ന സമയമാണ്. വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ഈ സമയത്ത് പൂർണ്ണമായും സജീവമാകും. അതേസമയം ശൈത്യകാലത്ത് കാലാവസ്ഥ തണുത്തതും സുഖകരവുമായിരിക്കും.
വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് പെൻന്ദ്ര റോഡിലേക്ക് ട്രെയിനിൽ യാത്ര ചെയ്യാം. അവിടെ നിന്ന് ടാക്സിയിലോ ബസിലോ സഞ്ചരിച്ച് അമർകണ്ടക്കിൽ എത്തിച്ചേരാം. ജബൽപൂർ, റായ്പൂർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്.
